Bestuurders leggen andere accenten rondom zelforganisatie

11 apr 2019

Afgelopen januari en februari hebben we met bestuurders uit de ouderenzorg, thuiszorg, gehandicaptenzorg, jeugdzorg en GGZ ervaringen en inzichten uitgewisseld over de thema’s uit ons boekje Zelforganisatie vraagt besturing. In vergelijking met onze eerdere invitationals over dit onderwerp viel het ons op dat bestuurders nu duidelijk andere thema’s zien rondom zelforganisatie.


Bij de eerdere invitationals ging het sterk over verandering van besturing en de effecten op de rolinvulling van bestuurders, ook in relatie tot de raad van toezicht. Nu lag de focus veel meer op de operatie, op passende vormen van zelforganisatie en de impact van de krappe arbeidsmarkt op zelforganisatie. Het waren boeiende bijeenkomsten waarin we onze verschillende zienswijzen konden onderzoeken en verrijken. Welke treffende inzichten en leerpunten kwamen er boven tafel?

 

Zelforganisatie kent verschillende verschijningsvormen

  • Zelforganisatie is geen doel op zich en zeker geen hype. Blijf de vraag stellen naar doel, aanleiding en motivatie van zelforganisatie en welke vorm daarvan past bij de eigen organisatie en fase van ontwikkeling.
  • Durf te differentiëren in je organisatie. Ambulante teams zijn heel anders, ook in termen van zelforganisatie, dan teams die 7x24 uur werken. Daar zijn teamleden afhankelijker van elkaar, maar is er ook meer duikgedrag, zeker als de teams groter zijn. Zelforganisatie gaat vooral over eigenaarschap en dat wordt verschillend gevoeld. Hetzelfde geldt voor de regelruimte die echt mag en kan worden genomen.

 

De krapte op de arbeidsmarkt leidt tot een lagere zelforganisatiefactor

  • De krapte op de arbeidsmarkt leidt ertoe dat werving en selectie en verzuimbegeleiding niet meer op teamniveau worden belegd omdat er een risico is op suboptimalisatie of onvoldoende professioneel uitvoeren. Vanwege het strategische belang worden deze zaken meer naar centraal getrokken.
  • Teams die door verloop (tijdelijk) niet stabiel zijn, komen in de overlevingsstand en komen in conflict met de combinatie van cliëntgebonden en niet-cliëntgebonden taken. Een van beide schiet tekort en we zien teams daar verschillende reflexen in vertonen. Of het gaat ten koste van de cliënt of het gaat ten koste van ordelijk organiseren. Houd dan niet vast aan je teamconcept maar regel steun, leiding, coaching. Het is een illusie te denken dat teams langdurig stabiel zijn.

 

Zelforganisatie gaat primair over zorgtaken

  • Zorgprofessionals zijn en worden steeds schaarser. Dus laat hen hun zorgtaken doen en belast ze niet te veel met organiseertaken. Regel voor hen gewoon dat de vacatures worden vervuld. Veel professionals zitten ook niet te wachten op organiseertaken, hun hart ligt bij de zorg.
  • Geef teams en professionals vooral de regelruimte in hun professionele domein en die ligt in de driehoek cliënt-medewerker-verwant. Daar is geen overleg met een leidinggevende voor nodig, tenzij het escaleert. Breid vervolgens de cirkel van invloed uit naar de taken die daar direct invloed op hebben, zoals continue verbetering binnen die driehoek. De vraag wordt steeds meer gesteld of je een team nu helpt door hen zelf de taak roostering te geven, goed plannen is immers een (ander) vak.
  • Voor het invullen van de organiseertaken zijn meerdere mogelijkheden, zoals functiedifferentiatie, bijvoorbeeld de rol van gastvrouw, het inschakelen van vrijwilligers en/of verwanten, automatisering en het deels uitbesteden van ondersteunende diensten.

 

Zelfsturende teams hebben begeleiding nodig

  • Geef teams hun professionele vrijheid en gun ze kaders. Binnen die kaders weten ze dat ze gelegitimeerd zijn om naar eigen professionele maatstaven te handelen. Voorwaarden: de processen zijn op orde, er is een adequaat teamdashboard en teams auditen elkaar, dat werkt beter dan afvinklijstjes.
  • Ja, teams hebben aandacht nodig. Daar kan een manager in voorzien, en eventueel een teamcoach. Geef in ieder geval duidelijk aan of een teamcoach er primair is voor de ‘zachte’ coaching of voor alle aspecten van teameffectiviteit, inclusief de te behalen resultaten. Zorg er daarbij voor dat de coach geen pseudomanager wordt en laat de verantwoordelijkheid echt in het team. Wees helder in het teamconcept. Coaches coachen met goede bedoelingen, maar zorg er ook voor dat de coaching geënt is op eenduidig teamconcept.
  • Het is een misverstand dat zelforganiserende teams geen manager nodig hebben. Maar je moet wel managers hebben die de ontwikkeling van het team faciliteren en stimuleren en niet belemmeren.

 

Neem de ondersteuning tijdig mee

  • Een succesvolle vorm van zelforganisatie staat of valt bij het in lijn brengen van de ondersteunende functies. Breed wordt ervaren dat de ondersteunende functies te laat in het ontwikkelproces worden betrokken. Een visie op ondersteuning in aansluiting op het teamconcept (en de vorm van zelforganisatie) en het investeren in de ondersteuning brengt de ontwikkeling van zelforganisatie in een versnelling.

 

Houd als bestuurder de vinger aan de pols

  • Als bestuurder moet je je eigen checks en balances op orde hebben. Dat vraagt nabijheid en aandacht. Teams kunnen de neiging hebben zichzelf uit te putten en er kunnen risico's ontstaan als teams zich bewust of onbewust niet houden aan de wet- en regelgeving. Onderlinge teamaudits en intervisie kunnen hier een meerwaarde hebben. Zorg als bestuurder dat je tijdig de signalen krijgt.


Afdronk: Zelforganisatie vraagt besturing, ja! Maar vooral: zelforganisatie vraagt nog meer regie. Het is overduidelijk een dynamisch thema waar wij ons dan ook mee blijven bezighouden.

Maartje Op de Coul, Helen van Tol, Guus de Vries


Gerelateerde links
Publicatie Zelforganisatie vraagt besturing

Lees meer
Deel dit bericht
Afbeelding

Tevree met het MT of weg ermee?

7 apr 2019

In de slipstream van de hype ‘managers zijn niet nodig omdat professionals in de zorg zelfsturend zijn’, wordt het managementteam op verschillende plekken ter discussie gesteld. In soms lelijke bewoordingen wordt uitdrukking gegeven aan de overbodigheid van een managementteam: hindermacht, excuusgremium, vertragingsmechanisme.
Dat is niet fraai, maar de organisatie van de zorg is volop in beweging en waarom zouden we dan niet kritisch kijken naar het managementteam – dat al eeuwen bestaat en misschien wel op de schop moet?

Hanneke Beijer en Helen van Tol voeren hierover een twistgesprek, met een PS van Guus de Vries.


Lees het twistgesprek in onderstaand doument.

 

Mee praten? Neem contact op met Hanneke (beijer@devoa.nl) of Helen (vantol@devoa.nl).


Documenten
Twist Tevree met het MT of weg ermee

Gerelateerde links
Hanneke Beijer
Helen van Tol

Lees meer
Deel dit bericht

Professionalisering stafvoorzitters en MSB-bestuurders

10 jan 2019

Meld u aan voor de 24e professionaliseringsgroep die in mei 2019 van start gaat. Er is nog een aantal plaatsen beschikbaar.


In mei 2019 start een nieuwe begeleide professionaliseringsgroep voor stafvoorzitters en MSB-bestuurders uit zes of zeven ziekenhuizen. De groep komt gedurende een klein jaar, zes keer een dag bijeen. Voor deelname aan de bijeenkomsten ontvangt u zes accreditatiepunten per bijeenkomst.

 

Al zo'n twintig jaar blijken deze intervisiegroepen een succesformule voor stafvoorzitters en MSB-bestuurders. Een mix van casuïstiek, theorie en reflectie blijkt een uitermate goede vorm om stafvoorzitters en MSB-bestuurders te helpen in hun ontwikkeling als medisch bestuurder. Een rol die, zeker in deze tijd, een steeds belangrijkere schakel vormt in de besturing van het ziekenhuis.

 

De data voor deze 24e professionaliseringsgroep zijn op vrijdagen van 09.30 - 16.30 uur:

24 mei 2019

5 juli 2019

6 september 2019

1 november 2019

13 december 2019

24 januari 2020

 

De bijeenkomsten vinden plaats op ons bureau, Oliemolensingel 1 te 's-Hertogenbosch (loopafstand van het station).

 

Meer informatie over het doel, de werkwijze vindt u in onderstaande brochure.

 

Ook kunt u contact opnemen met de begeleider van de groep de heer ir. Hemmo Huijsmans.

 

Voor deelname kunt u zich aanmelden via onderstaand inschrijfformulier of contact opnemen met Cobi Dijkstra (via bureau@devoa.nl of 073 - 612 45 45).

 


Documenten
Brochure Professionalisering stafvoorzitters en MSB bestuurders
Inschrijfformulier 24e Stafvoorzittersgroep + MSB

Gerelateerde links
ir. Hemmo Huijsmans
Besturing
Professionalisering

Lees meer
Deel dit bericht
Afbeelding

Nieuw boek: Bestuurskracht van het MSB

18 dec 2018

Voor een ieder die te maken heeft met MSB’s: onze nieuwste uitgave biedt een bloemlezing aan praktijkervaringen, inzichten en organisatie- en veranderkundige expertise. Wij hopen hiermee een bijdrage te leveren aan een succesvolle ontwikkeling van bestuurskrachtige MSB's die bijdragen aan de besturing van het ziekenhuis.


In 2015 zijn in de meeste ziekenhuizen één of soms meerdere MSB’s opgericht. Vanaf dat moment hebben MSB’s impliciet of expliciet te maken gehad met vraagstukken over hun doel, positie, vormgeving en functioneren. Deze vraagstukken gaan gepaard met nieuwe dilemma’s en problemen, maar ook met nieuwe oplossingen, ideeën en perspectieven.

De ontwikkelingen die in de medische zorg op til staan, vragen bestuurskracht van de ziekenhuizen én van de MSB’s. Elk MSB moet haar eigen bestuurskracht ontwikkelen. Daar bestaan simpelweg geen blauwdrukken of ‘recepten’ voor, want elk MSB en elk ziekenhuis kent zijn eigen setting en (historische) context. Wel is het mogelijk om inzichten en ervaringen te delen. Dat is wat wij doen met onze nieuwste publicatie. Hopelijk biedt het u handvatten en inzichten om in uw situatie weer een stap (of enkele stappen) voorwaarts te zetten.

Bestellen kan via onderstaande link.


Gerelateerde links
Informatie over en bestellen van Bestuurskracht van het MSB

Lees meer
Deel dit bericht

Wegens succes gestart: intervisiegroep Clinical Leaders

16 dec 2018

Dev organiseert een intervisiegroep Clinical leaders. Clinical leaders kunnen een belangrijke meerwaarde hebben in het managen en besturen van het ziekenhuis. Effectief medisch leiderschap stelt echter hoge eisen aan competenties en leiderschapskwaliteiten. Deze zijn te ontwikkelen. Hier vindt u meer informatie.


In navolging van de succesvolle MSB-/stafvoorzittergroep starten wij op initiatief van de STZ in 2019 de eerste intervisiegroep voor Clinical Leaders. Deze 'Professionaliseringsgroep medisch leiders' is bedoeld voor medisch leiders, zoals medisch managers, Chief Medical Officers (CMO's), medisch leiders van zorgpaden, voorzitters van een kwaliteitsraad of -commissie, opleiders of voorzitters van (grote) vakgroepen.

Uit eerdere bijeenkomsten weten we dat deelnemers de gestructureerde intervisie met collega’s uit andere ziekenhuizen als zeer waardevol ervaren. Onder leiding van een ervaren begeleider delen we casuïstiek en theoretische kennis, wisselen we ervaringen uit en reflecteren we op het persoonlijk handelen. Competentieontwikkeling in de meest brede zin.

De groep komt gedurende een klein jaar, zes keer een hele dag bijeen. Deelnemers  ontvangen zes accreditatiepunten per bijeenkomst.


Data: vrijdagen van 09.30 - 16.30 uur:

22 maart 2019

10 mei 2019              

21 juni 2019         

30 augustus 2019  

11 oktober 2019

22 november 2019

 

Locatie: kantoor dev, Oliemolensingel 1 te 's-Hertogenbosch (op loopafstand van het centraal station).

U vindt meer (praktische) informatie in onderstaande brochure en inschrijfformulier.

 

Voor meer informatie kunt u ook contact opnemen met de begeleider van de groep: Hemmo Huijsmans (bureau@devoa.nl | 073 612 45 45).

 

Mocht u interresse hebben in de eerder genoemde MSB-/stafvoorzittersgroep, dan treft u onderstaand ook hier een brochure van aan.


Documenten
Brochure Professionalisering Medisch Leiders STZ
Inschrijfformulier Professionalisering Medisch Leiders STZ
Brochure Professionalisering stafvoorzitters en MSB bestuurders

Gerelateerde links
Hemmo Huijsmans
Leergroep professioneel medisch leiderschap

Lees meer
Deel dit bericht

De medisch specialist en ondernemerschap

1 dec 2018

Veel medisch specialisten omarmen het ondernemerschap. Maar wat houdt dat ondernemerschap precies in? En hoe laat je een MSB ondernemen? Robert Paquay geeft een voorzet.


In 2015 kozen tegen de verwachting van de overheid in maar weinig medisch specialisten voor een loondienstverband. Dat veel medisch specialisten het vrije ondernemerschap niet wilden opgeven, leek vooral een gevoelskwestie te zijn: het gevoel van eigen baas zijn. In mijn contacten met medisch specialisten valt de term ‘ondernemerschap’ veelvuldig. Maar waar hebben we het dan eigenlijk over?

MSB’s werden destijds aanvankelijk vooral om fiscale redenen opgetuigd, maar gaandeweg ontstond de bewustwording binnen de besturen van veel MSB’s dat men nu een échte onderneming was geworden. Daarmee ontstond ook de vraag hoe men succesvol kan ondernemen.
Om die vraag te kunnen beantwoorden moeten we eerst helder krijgen wat ‘ondernemerschap’ inhoudt. Vaak wordt ondernemerschap geassocieerd met hoge productie draaien en meer inkomsten genereren. Maar daarmee doen we het begrip geen recht.

Onze definitie van ondernemerschap luidt als volgt: het weloverwogen nemen van initiatieven om in te spelen op kansen en bedreigingen die zich voordoen in de omgeving (van de vakgroep, of van het ziekenhuis) door een nieuwe activiteit te ontwikkelen of een bestaande activiteit te innoveren. Dit gebeurt in beginsel op basis van een doordacht ondernemingsplan waarin de beoogde meerwaarde helder wordt en de risico’s zijn gewogen. Het uiteindelijke doel van ondernemende initiatieven is altijd om de continuïteit op langere termijn te bevorderen, doorgaans door een hogere kwaliteit te realiseren tegen lagere kosten.

Echt ondernemerschap is dus niet gericht op een kortetermijnsucces, maar heeft een langeretermijnfocus. Bovendien is het ondernemerschap niet alleen weggelegd voor vrijgevestigde dokters, ook dienstverbanders kunnen volgens deze definitie ondernemen. Dit ondernemerschap begint en eindigt altijd bij een individu dat ergens in gelooft en vanuit een grote vasthoudendheid zijn ‘droom’ wil realiseren. De passie van dit individu vloeit voort uit de overtuiging dat zijn idee de zaken écht beter maakt. Een belangrijke bijkomende eigenschap van een succesvolle ondernemer, is dat deze anderen voor zijn idee kan winnen zodat ze bereid zijn om hun specifieke capaciteiten in te brengen en het idee in de praktijk te realiseren.

Onder noemers als de ‘juiste zorg op de juiste plaats’, ‘zinnige en zuinige zorg’, ‘ontregel de zorg’ en ‘netwerkgeneeskunde’ komt een beweging op gang die op zoek is naar baanbrekende oplossingen als antwoord op dubbele vergrijzing, de arbeidsmarktproblemen en de alsmaar stijgende zorgkosten. Ondernemende medisch specialisten kunnen daaraan een cruciale bijdrage leveren.

Het is een illusie om te denken dat een MSB als collectief kan ondernemen, het zal moeten beginnen bij individuele dokters. Wat een MSB wel kan én moet doen, is ondernemende initiatieven binnen de medische staf stimuleren, faciliteren en ze in goede banen te leiden, opdat ze bijdragen aan het belang van het geheel.

Verder praten? Neem contact op met Robert Paquay: paquay@devoa.nl.


Gerelateerde links
Robert Paquay
Publicatie Bestuurskracht van het MSB

Lees meer
Deel dit bericht

Inschrijven nieuwsbrief