Managementsamenvatting
In dit artikel wordt een beeld gegeven van de organisatiestructuren die op dit moment in de ziekenhuizen gangbaar zijn. Dit op basis van een inventarisatie van deze structuren in alle algemene ziekenhuizen in Nederland. Gekeken is naar het aantal organisatorische eenheden (clusters) die ressorteren onder de raad van bestuur (het 2e echelon) en het ordeningsprincipe dat gehanteerd is. Het ordeningsprincipe van clusters kan zijn op basis van ziektebeelden (zoals oncologie, vrouw/kind), zorgtype (acuut, laagcomplex electief, hoogcomplex electief, chronisch), capaciteiten (zoals kliniek, medisch ondersteunende functies) of op basis van specialismen.
Wat we zien, is dat in de ziekenhuizen het aantal clusters overwegend tussen de 4 en 7 ligt.
De overgrote meerderheid van ziekenhuizen hanteert daarbij meerdere ordeningsprincipes naast elkaar: naar ziektebeelden en/of zorgtype en capaciteiten. Het aantal ziekenhuizen met een ordening op basis van specialismen is de laatste jaren sterk afgenomen; de ordening is steeds meer afgestemd op de strategie, speerpunten en belangrijkste opgaven van de ziekenhuizen.
In de praktijk komen wij vaak de volgende drie thema’s tegen bij de inrichting van de organisatiestructuur:
- De positionering van de vakgroepen in relatie tot de organisatorische eenheden.
- Het vormgeven van adequate sturing op belangrijke capaciteiten (zoals radiologie, kliniek en OK).
- Het inrichten van duaal management (medisch en bedrijfskundig) en de vormgeving van verpleegkundige participatie.
De ervaring met de clusterstructuren is dat vooral de coördinatie en innovatie binnen de clusters versterkt worden. Tegelijkertijd kan de focus op het eigen cluster op gespannen voet staan met de ziekenhuisbrede opgaven (zoals personele krapte, investeringen, besparingen). Er blijft behoefte aan aanvullende sturing in de vorm van ziekenhuisbrede functies (zoals capaciteitsmangement) en programmalijnen (bijv. JZOJP, digitalisering).
Stafafdelingen rapporteren dat zij clusters met een duidelijk beleidsmatig profiel beter en gerichter kunnen ondersteunen. Een goed functionerend duaal management op de clusters wordt veel genoemd als een van de belangrijkste winstpunten van een clusterstructuur. Het vraagt van vakgroepen wel meer overleg en afstemming als zij in meerdere clusters werkzaam en betrokken zijn.